Süt üretimi doğaya zarar veriyor mu?

YAZAR: Alperen EKİNCİ

Kategori: MAKALE
Okuma: 1.512 kez
Yayın Tarihi: 08.02.2018 Perşembe 15:59:10
PAYLAŞ
Süt insan için vazgeçilmez bir besin kaynağı. Hatta tüm canlılar için ideal gıda. Bu ideal gıdanın üretiminde bol miktarda su kullanılıyor. Peki, süt üretiminde meydana gelen atık su hakkında bilginiz var mı?

Yeryüzünde mevcut bulunan su kaynaklarını hava, karalar, okyanuslar ve göller olarak tanımlarsak; bu kaynakların yaklaşık %96,5’ini denizler ve %3,5’i civarını karalardaki tatlı su kaynakları oluşturmaktadır. Dünya oluşumundan bugüne kadar su miktarının artmamasına rağmen insanoğlunun suya olan ihtiyacı her geçen gün artmaktadır Aynı zamanda canlı yaşamının vazgeçilmez unsuru olarak su yalnızca insan gereksinimlerinin değil, çevre dengesinin korunması ve canlı türlerinin yaşamsal faaliyetlerinin sürdürülmesi için de son derece önemlidir. Gelişen teknoloji ve hızlı sanayileşme, çok büyük ve çözülmesi giderek zorlaşan bir problemi, çevre kirliliğini de beraberinde getirmiştir. Bugün bu kirlilik doğanın dengesini bozar duruma gelmiş ve insan yaşamını tehdit eder boyutlara ulaşmıştır.

Su kirliliği ise, çevre kirliliğinin önemli bir boyutunu oluşturmaktadır. Konutlar, sanayi endüstri kuruluşları, enerji santralleri, tarım ve hayvancılık uygulamaları sonucu açığa çıkan ve içinde sağlığa zararlı biyolojik ve kimyasal maddeleri barındıran sular atık su olarak tanımlanır. Kentleşme ve teknolojideki bu hızlı gelişmelere bağlı olarak endüstriyel, tarımsal ve diğer atık sular en yakın alıcı ortamlara verilmektedir. Genel olarak bu ortamlar en yakında bulunan deniz, göl, ırmaklar gibi ortamlar olup, burada yaşayan organizmalar ve diğer canlı türleri için çok önemli bir problem haline gelmektedir. Bu açıdan atık su kontrolü ve çevreye etkileri çok önemli bir konudur.

Çevreyi, özellikle alıcı su ortamlarını kirleten ve ülkemizde de önem arz eden endüstrilerden biri de süt ürünleri sanayisidir. Süt endüstrisi atık suları diğer tüm tarım endüstrilerinde olduğu gibi yüksek organik içeriğinden dolayı, yüksek derişimlerde biyolojik oksijen ihtiyacı (BOİ) ve kimyasal oksijen ihtiyacına (KOİ) sahiptirler. Ayrıca, Avrupa 'da endüstriyel kirlilik açısından en geniş etkilere sahip sanayi sektörlerinden biridir. Birçok ülkede süt ve süt ürünleri endüstrisi atık suları, doğal su ortamlarının önemli ölçüde kirlenmesine neden olan kaynaklar arasında gösterilmektedir. Bunun yanında atık su debisinin saatlik, günlük ve mevsimsel değişiklikler göstermesi nedeniyle arıtma işlemi karmaşık bir hal almaktadır.



Süt ve süt ürünleri işleyen işletmelerden kaynaklanan atık sular, kirletilmiş sular ve kirli sular olmak üzere iki gruba ayrılabilir. İşletmelerin genelde toplam atık su hacminin % 60-98 'ini soğutma suları oluştururlar. Süt mamullerinin eldesinde kullanılan tüm cihazlar ve tanklar işlenmiş süt ve süt ürünlerini içerdiklerinden dolayı sistemde oluşan soğutma suları ile soğutulurlar.

İkinci gruptaki atık sular, üretim işlemlerinden gelip, özellikleri çok değişkendir. Bir tesisten diğerine, kullanılan yöntemlere göre farklılık gösterirler. Süt endüstrisi genellikle kesikli çalışan sistemlerdir. Dolayısıyla süt endüstrisi atık sularının karakteristiği de, mevsimsel çalışma dolayısıyla geniş bir aralıkta olmaktadır. Genellikle kirlilik değerleri yaz aylarında yüksek, kış aylarında ise düşük olmaktadır. Süt, süt yağı, protein, laktoz ve laktik asit, bunların yanında sodyum, potasyum, kalsiyum ve klorür içeren karmaşık bir biyolojik akışkandır. Süt ürünleri, yapısına ve üretim şekline göre süt bileşenlerinin hepsini ya da bazılarını içerir. Ayrıca şeker, tuz, aroma düzenleyici ve dengeleyiciler de süt ürünlerinde mevcut olabilir.

Dolayısıyla bu atıklar çözünmüş şeker, protein, yağ ve katkı maddeleri ile daha az etkili olan sodyum, potasyum, kalsiyum ve klorür içerir. Süt endüstrisi atık suyunun karakteri BOD veya KOD ölçümü ile belirlenir. Birçok ülkede süt ve süt ürünleri endüstrisi atık suları doğal su ortamlarının önemli ölçüde kirlenmesine neden olan kaynaklar arasında gösterilmektedir. Bu atık suların olumsuz etkilerinin azaltılması için günümüze kadar birçok çalışma yapılmıştır. Süt ve süt ürünleri üreten işletmelerde atık su arıtımından önce katı atıkların ayrılması, atıkların, yan ürünlerin ve kullanılan fazla suyun tekrar kullanımı gibi önlemler alınabilir.

Atık su miktarını ve kirlilik yükünü azaltmak üzere süt sanayinde alınacak önlemler şöyle sıralanabilir:

• Yüksek kirlilik içeren atıkların az kirli atıklardan ayrılması,

• Taşma ve kazalardan ileri gelen hammadde ve ürün kayıplarının en aza indirilmesi,

• Yıkama sularının toplanması, • Süt işleme süreçlerinde ileri yöntemlerin kullanılması,

• Dikkatli ve kontrollü çalışma. Süt ve süt ürünleri atık sularının arıtılması amacıyla çok farklı teknolojiler kullanılmaktadır. Atık suyun karakteri, maliyet, sermaye, işletme için uygun personelin varlığı ve yönetmeliklerin sağlanması için gerekli arıtma ihtiyacı gibi faktörler sistemin seçiminde dikkate alınmaktadır. Süt endüstrisi atık suları yüksek organik madde içeriğine sahiptir ve alıcı ortama verildiğinde alglerin fazla miktarda oksijen tüketmesine neden olur. Geleneksel yöntemlerle bu yükün üstesinden gelmek, tesis yeterliliği ve ekonomisi açısından oldukça zordur.
food time logo

FOOD TIME SOSYAL AĞLARDA

Bizleri sosyal ağlarda da takip edebilirsiniz. Hem güncel haberlere hemde dergi içeriğimiz ile ilgili duyurulara ulaşmak için hesaplarımızı beğenip takip edebilirsiniz

YORUMLAR