Ara öğün yapmak zorunda mıyım?

YAZAR: Ceren YOLAÇAN İŞERİ

Kategori: MAKALE
Okuma: 1.712 kez
Yayın Tarihi: 07.03.2018 Çarşamba 14:24:38
PAYLAŞ
Diyabet tanısı aldığınızda tüm yakınlarınız size beslenmeye dair pek çok tavsiyede bulunur. Hangi yiyeceklerin kan şekerini dengeleyeceğini, hangilerini hayat boyu tüketmemeniz gerektiğini anlatır dururlar... Oysa ki diyabetli bireyler özel yiyeceklere ihtiyaç duymazlar.

Sağlıklı beslenme diyabetli olsun-olmasın herkes için ortaktır. Doğru besinleri, ilaç tedavinize uygun şekilde tüketmek kan şekerinizi, kan yağlarınızı, kan basıncınızı hedef aralıkta tutmanızı kolaylaştırır, diyabete bağlı gelişebilecek komplikasyonlardan korunmanızı sağlar, yaşam kalitenizi artırır. Klinikte en sık karşılaştığımız sorulardan biri ara öğün yapmanın gerekli olup-olmadığıdır. Her diyabetli birey 3 ara öğün yapmak zorunda değildir. Ara öğün sayısını/sıklığını kullanılan ilaçlar, kan şekeri takipleriniz ve en önemlisi beslenme alışkanlıklarınız belirler.

Peki ne zaman ara öğün yapmalıyım?

Tip 1 diyabetliyseniz, büyüme-gelişme çağındaysanız enerji ihtiyacınız daha fazla olacaktır ve bu enerjiyi daha fazla öğüne dağıtmak kan şekerinizi dengede tutmayı kolaylaştırabilir. Yetişkinseniz ve öğün aralarında hipoglisemiler yaşıyorsanız ara öğünler kan şekerinizin düzenlenmesine yardımcı olabilir. Tip 2 diyabetliyseniz Fazla kiloluysanız ve kilo vermek istiyorsanız sık öğün yapmak ağırlık kaybını kolaylaştıracaktır. Gün içinde tükettiğimiz enerjinin (kalorinin) %10’u termogenez yani yediğimiz besinlerin sindirim ve depolanması için harcanır fakat ara öğünün size uygun planlanması önemlidir. Fazla karbonhidrat içeren bir ara öğün kan şekerinizin çok yükselmesine sebep olurken, fazla kalori (enerji) içeren bir ara öğün vücut ağırlığınızın artmasına neden olacaktır.



Ara öğünde süt/yoğurt, meyve, ekmek, bisküvi gibi karbonhidrat içeren tercihler yaptığınızda bir sonraki öğünden önce kan şekerinizi mutlaka kontrol etmelisiniz. Yemekten önce ölçtüğünüz kan şekeri hedef aralıkta ise ara öğünde tükettiğiniz karbonhidrat miktarı size uygundur. Kan şekeriniz hedeflenen değerin üzerinde ise tükettiğiniz karbonhidrat miktarı fazladır, azaltmanız ve/veya ara öğünü kaldırmanız gerekir. Kan şekeriniz hedeflenen değerin altında ise tükettiğiniz karbonhidrat miktarı yeterli değildir, arttırmanız ve/veya ara öğün ilave etmeniz gerekir. Proteinler ve yağlar kan şekerinizde karbonhidratlar kadar belirgin bir artışa sebep olmasa da doğru miktarda tüketmek önemlidir. Fazlası uzun vadede vücut ağırlığınızın ve buna bağlı olarak da ilaç/insülin ihtiyacınızın artmasına sebep olacaktır.

Gün içinde fiziksel olarak aktifseniz Fiziksel aktivite de ara öğüne ihtiyaç duyup-duymadığınızı belirleyen faktörlerdendir. Hareket etmek, egzersiz yapmak karbonhidrat ihtiyacınızı arttırır. Örneğin egzersizden önce kan şekerinizi kontrol etmeli ve 100 mg/ dl’nin altında ise başlamadan mutlaka karbonhidrat içeren bir ara öğün yapmalısınız. Kan şekeriniz 100 mg/ dl’nin üzerinde ise ara öğün yapmadan da egzersize başlayabilirsiniz (egzersizin süresine ve türüne bağlı olarak değişkenlik gösterebilir). Egzersiz sırasında ve sonrasında da sık ölçüm yapmayı sürdürmeli ve şekeriniz düşme eğilimindeyse yine ilave karbonhidrat tüketmelisiniz.

Egzersiz planlarken, hipoglisemilerden korunmak için en güvenli yol hekiminize ve diyetisyeninize danışarak, ilaç/ insülin dozlarınızı ve beslenme programınızı gözden geçirmektir. Alkol tükettiyseniz Alkol, karaciğerden salgılanan glukozu baskıladığı için hipoglisemiye sebep olabilir. Özellikle sabaha karşı gelişebilecek hipoglisemiden korunmak için, aç karnına içki içmemek, alkolün yanında yeteri kadar karbonhidrat tüketmek ve alkol alımı sonrası karbonhidrat içeren bir ara öğün yapmak önemlidir. Dikkat! Eğer alkol kullandığınız gün, egzersiz de yaptıysanız, kan şekerinizi daha sıkı takip etmeli ve ara öğün miktarınızı arttırmalısınız. Acıkmış hissediyorsanız Eğer kendinizi aç hissediyorsanız fakat kan şekeriniz ara öğün tüketmenizi gerektirmiyorsa (hedef değerlerde ise ve karbonhidrat tükettiğinizde yükselecekse) sizi takip eden diyabet ekibine karbonhidrat içermeyen ara öğün seçenekleri konusunda danışabilirsiniz. Böyle durumlarda, öncelikle gerçekten aç olup olmadığınızdan emin olun!

Çok aç değilseniz; çay, bitki çayı veya sade kahve içmeyi deneyin. İçecek seçimine dikkat etmek önemlidir. Sütlü kahve, meyveli maden suyu gibi karbonhidrat içeren içecekler tüketmek kan şekerinizde bir artışa sebep olabilir. Ceviz, fındık, badem gibi yağlı tohumları küçük porsiyonlarda tüketmek de açlığınızı gidermek için iyi bir seçim olabilir. Çok açsanız; karbonhidrat miktarı çok düşük, posa içeriği yüksek bir salataya (salatalık, marul, roka vb... ) peynir ilave ederek, kan şekerinizi çok yükseltmeyecek bir alternatif deneyebilirsiniz. Fakat unutmayın, ihtiyaçtan fazla miktarda tüketilen ara öğünler kilo artışına sebep olacak ve bu da uzun vadede ilaç/insülin ihtiyacınızı arttıracaktır.

Sonuç olarak, tüm bu bireysel farklılıklar göz önünde bulundurulduğunda ‘ara öğün yapmak zorunda mıyım’ sorusuna verilecek yanıt, aynı kişi için bile çok değişken olabilir! En doğrusu birlikte çalıştığınız diyabet ekibi ile size ve hatta hafta içi ve hafta sonu günlerinize uyacak şekilde bir beslenme programı yapmak ve sonuçları bir süre sık şeker ölçümü ile takip etmektir. Diyabete bağı gelişebilecek komplikasyonlardan korunmak için en etkili yollardan biri yeterli ve dengeli beslenmedir. Sağlıklı seçimler yapıp, diyabeti iyi yönetmek dileğiyle..
food time logo

FOOD TIME SOSYAL AĞLARDA

Bizleri sosyal ağlarda da takip edebilirsiniz. Hem güncel haberlere hemde dergi içeriğimiz ile ilgili duyurulara ulaşmak için hesaplarımızı beğenip takip edebilirsiniz

YORUMLAR